Warszawski trójkąt Zagłady

J.Leociak, Z.Waślicka-Żmijewska, A.Żmijewski

W tej wspaniałej publikacji Wydawnictwa Krytyki Politycznej budynki opowiadają Historię. Przez duże „H” – jak Holokaust, jego warszawski rozdział.

Zespół Szkół Licealnych i Ekonomicznych (ul. Stawki 10) – w czasie wojny część Umschlagplatzu, miejsce gromadzenia i przetrzymywania Żydów przed wywózką do Treblinki. Wydział Psychologii UW (ul. Stawki 5/7) – w czasie wojny siedziba Komendy oddziału SS nadzorującego deportację z Umschlagplatz. Kamienica (ul. Żelazna 103) – centrum dowodzenia likwidacją getta warszawskiego. 

Zdjęcia w towarzystwie tekstów; przemieszane dziś z odległym wczoraj. Głosy tych, którzy przeżyli; sylwetki duchów dzięki długiemu czasowi naświetlania. Królują detal i zbliżenie.

“Bądź silny”, “Miej nadzieję”, “Nigdy się nie poddawaj” – takie hasła w szkole na Stawki motywują dzisiejszych uczniów. Czy można przenieść je w mroki słonecznego lipca 1942 roku, gdy rozpoczęła się Grossaktion Warschau?

Szkolna strzelnica na strychu budynku istniała od 1959 przez długie czterdzieści lat. Tarcza z sylwetką żołnierza w hełmie… trzy szczury wpisane w okrąg… Kiedyś strzelano tu do ludzi.

Złapani w pułapkę, zamknięci w klatce, z perspektywą wyjazdu “na Wschód” – złudnej szansy ucieczki. Dziś symbolizuje ich wyschły szkielet ptaka; ludzka kość znaleziona w szybie wentylacyjnym w dniu zaćmienia słońca.

Szatnia szkolna – przedsionek “szatni” w komorze gazowej. Należy starannie złożyć ubranie, buty związać sznurówkami, zabrać mydło, oddać kosztowności…

Wydział Psychologii przy dawnym Umschlagplatzu… Ludzki umysł nie ogarnia przeszłości tego miejsca. W bibliotece przedwojenne tomy, w tym ‘The Journal of Abnormal and Social Psychology’. W numerze z lipca 1942 roku diagnostyczny artykuł o Hitlerze autorstwa kanadyjskiego psychiatry Vernona. Osobowość paranoidalna.

W budynkach tworzących tytułowy trójkąt Zagłady przetrwało zadziwiająco wiele: rozkład pomieszczeń, schody, poręcze, podłogi, posadzki, kafle, drzwi, ława, ramy żelaznego ogrodzenia ze śladami kul, kształt i wielkość ogrodu, zygzakowata ścieżka z żywopłotem, piwnice, w których były cele. To wszystko pokazują zdjęcia, akcentują słowa.

Wspaniałe! Pomysł, projekt i efekt końcowy. 

Aleksandra Buchaniec-Bartczak

Dzięki uprzejmości Wydawnictwa Krytyki Politycznej.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s