Żydowskie nazwiska

PYTANIE: Skąd wśród nazwisk żydowskich nazwiska odnoszące się do nazw kamieni szlachetnych (Rubin, Szafir, Diament)?

ODPOWIEDŹ : Prawa – wydane i wprowadzone w życie w Austrii w latach 1781-1787 przez cesarza Józefa II (Das Patent über die Judennamen) – zmuszały Żydów do przyjmowania nazwisk niemieckich lub brzmiących z niemiecka. Dotychczas Aszkenazyjczycy obywali się bez nazwisk – używali imienia własnego z dodatkiem imienia ojca, często w formie zachowującej brzmienie hebrajskie i jednocześnie wymowę w jidysz, np. Awaraham ben Zewi lub Jicchak ben Josef.

Hebrajsko brzmiące nazwiska zostały zakazane. Urzędnicy cesarscy, dla ułatwienia sobie pracy, nadawali Żydom najczęściej cztery nazwiska: Weiss (biały), Schwartz (czarny), Gross (duży), Klein (mały). Na mocy prawa, Żydzi z rodu kapłanów (kohenów) i lewitów mogli domagać się nazwisk zgermanizowanych, ale wskazujących na ich status: Cohnstein, Katzman, Aronstein, Levinthal. Ogólnie: typowe nazwiska rodów kapłańskich to np. Cohen, Cohn, Katz, Kohn, Kogan, Kahane, Kahneman, Kaplan, Kahn, Kahana, Aaronson, Rappaport (od staroniemieckiego „rappe” – kruk). Z kolei takie nazwiska jak Lewi, Lewiński, Levine, Lewicki – sugerują pochodzenie z rodu Lewiego i przynależność do lewitów (pomocników kapłańskich) w Świątyni Jerozolimskiej. Ciekawym nazwiskiem jest Segal (Sigal, Sagal, Chagall), które pochodzi według niektórych teorii od hebrajskiego segan lewajja (przywódca lewitów), a według innych – od segan lekohen (pomocnik kapłański).

Części nadano nazwiska od nazw miejscowości, z których pochodzili, np. Prager (z Pragi), Posner (z Poznania), Krakauer (z Krakowa), Epstein (z miasta Eppstein w Hesji), Landau (z miasta Landau in der Pfalz), Shapiro (z miasta Speyer [Spira] nad Renem), Dreyfus (z miasta Trier [Trewir] w Nadrenii-Palatynacie), Horowitz (z miasta Hořovice w Czechach).

Na listach sporządzonych przez urzędy austriackie znalazła się także grupa nazwisk uznawanych za ładne. Nawiązywały one do nazw kamieni szlachetnych i kwiatów. Podobno za otrzymanie jednego z tych nazwisk wymagana była często łapówka. Poza pospolitymi – Goldstein, Silberstein, Bernstein, były takie nazwiska jak Lilienthal (Dolina Lilii), Edelstein (Szlachetny Kamień), Rozenthal (Dolina Róż), a także Saphir, Diamant, Rubin, Rubinstein, Krystall, które były prezentowane często jako nawiązujące do nazw dwunastu kamieni w napierśniku Najwyższego Kapłana (Świątyni Jerozolimskiej). Ponadto – jak piszą historycy – za łapówkę Żydzi mogli otrzymać nazwisko Kluger („mądry”) lub Frohlich („szczęśliwy”).

Odmowa zapłacenia łapówki mogła spowodować urzędowe przydzielenie wyszydzającego nazwiska. Stąd obecność takich nazwisk jak np. Borgenicht („nie pożyczaj”), Wanzreich („bogaty w pluskwy”), Niemand („nikt”), Affengesicht („małpia twarz) lub Eselkopf („ośla głowa”).

Trzeba także wymienić popularne nazwiska pochodzące od wykonywanych czynności – religijnych lub świeckich: np. Kuszner, Kusznir (kuśnierz), Szuman (szewc), Szulman (pracownik synagogi), Sofer (pisarz), Kantor (śpiewak – także Chazan), Gabbaj (asystent synagogalny).

Po edykcie cesarza austriackiego – dotyczącego urzędowego ustalenia nazwisk Żydów – podobne prawo wprowadzone zostało wkrótce w Prusach, a w roku 1808 na ziemiach na zachód od Renu – znajdujących się pod władaniem cesarza Napoleona.

(St.614.Prz.)

8 myśli na temat “Żydowskie nazwiska

  1. Zastanawiam się nad nazwiskiem Zeman. Mój tata, po komunii świętej dostał jakiś dokument z tym nazwiskiem. Jednakże nazwisko trzeba było zmienić , pradziadek się zgodził, prababcia nie.
    Zatem ja nazywam się Seemann.
    Czy to też mogłoby wskazywać na żydowskie pochodzenie?

    Polubienie

  2. Jeżeli chodzi o nazwisko Segal, to „sgan” cohen znaczy dosłownie „zastępca”, czyli sgan cohen tzedek- zastępca kapłana, lub ten zaraz po nim.

    Polubienie

  3. Moja rodzina od strony Ojca pochodzi z okolic Siemiatycz, których przed wojną w 70-80 proc. mieszkańców stanowili Żydzi. Ich głównym zajęciem był handel, skup i sprzedaż, puchu. Tam było centrum na pewno na Polskę, a być może nawet Europę. Tak własnie brzmi moje nazwisko (Puch). Czy może ono świadczyć o żydowskich korzeniach tej części rodziny? Jak mogę to sprawdzić? Z góry dziękuję za ew. odpowiedź, pzdr

    Polubienie

  4. Witam miałbym taką to prośbę czy Forum PJF jest w stanie mi pomóc i wziąć pod uwagę i przeanalizować nazwisko moje MAJSZYK gdyż mam takie przeczucie że w żyłach moich płynie błękitna krew a nikt ze strony matki i ojca nie jest mi wstanie wyjaśnić skąd nazwisko moje pochodzi z tego co sam znalazłem to w przykrej przeszłości narodu Izraelskiego nazwisko moje było zmienione kilkukrotnie ponoć wywodziło się z nazwiska Majszyh czy Masejk, tak że jak bylem małym dzieckiem to było Mi powiedziane że linią krwi wywodzę się z rodu Mojżesza i powiedziała mi to osobiście kobieta w bardzo podeszłym wieku która była Żydówka i przyleciała z Izraela do Polski

    Polubienie

  5. Moja Babunia ze strony Mamy miała rodowe nazwisko Śpiewak,
    jakie istnieje prawdopodobieństwo, że była to rodzina Żydowska?
    Babunia zmarła jak miałam roczek nie mam jak się dowiedzieć.
    Iwona

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s