Wielka Synagoga w Łodzi. Jej historia w kilku fotografiach

Wielka Synagoga judaizmu reformowanego, zbudowana w latach 1881-1887. Znajdowała się na rogu obecnej alei Kościuszki i ul. Zielonej.

Tak wyglądała do listopada 1939 roku
Obok synagogi znajdował się pałac Hertza (obecnie siedziba Uniwersytetu Medycznego)
Tak wyglądała po 10 listopada 1939 roku, gdy w rocznicę Nocy Kryształowej spalili ją Niemcy
W takim stanie dotrwała do wiosny roku 1940, gdy została na rozkaz władz niemieckich rozebrana.
Po wojnie, miejsce, w którym stała synagoga, przeznaczono na parking i postój taksówek
Przez kilka lat (już w XXI wieku) na ścianie budynku na tyłach parkingu umieszczone było ogromne zdjęcie nieistniejącej już synagogi
Przy chodniku od strony ulicy Zielonej, władze miasta postawiły kamienną stelę, upamiętniającą zniszczoną przez niemieckich barbarzyńców synagogę
Po drugiej stronie steli znalazły się napisy w języku polskim, hebrajskim i angielskim

Zimą roku 2021 na 2022 podczas prac budowlanych nad podziemnym połączeniem stacji kolejowej Łódź Fabryczna ze stacjami Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec, odsłonięto ceglane fundamenty synagogi. Wywołało to pewne kontrowersje, o których wspominam w artykule tutaj.

Pomysł odbudowy Wielkiej Synagogi powracał nieraz po roku 1989. Pojawiały się sygnały od różnych instytucji, zainteresowanych udziałem w sfinansowaniu tej idei. Oczywiście, odpowiedzialność moralna i materialna za zniszczenie tej wspaniałej synagogi spoczywa na państwie niemieckim. Wygląda jednak na to, że potomkowie sprawców tego barbarzyństwa nigdy nie będą mieli szansy na zmazanie winy swoich przodków wobec Łodzi. Co prawda, w początku lat dwutysięcznych Gmina Wyznaniowa Żydowska odzyskała teren, na którym stała Wielka Synagoga, jednak natychmiast po uzyskaniu praw własności sprzedała go prywatnemu inwestorowi, faktycznie zamykając tym samym możliwości odbudowy synagogi w jej autentycznym miejscu. Już wtedy (a tym bardziej teraz) można uznać to za bardzo poważny błąd, wielką lekkomyślność oraz rażący brak poszanowania dla pamięci o historii żydowskiej obecności w Łodzi.

(opracował Paweł Jędrzejewski)

[Zdjęcia współczesne – autora]

2 myśli na temat “Wielka Synagoga w Łodzi. Jej historia w kilku fotografiach

  1. Szanowny panie.
    Odkrycie reliktów Wielkiej Synagogi przebiegało w inny sposób, niż to przedstawiają media – gazety, Facebook itp. Dominujący sensacyjny ton i nieeadekwatna do rzeczywistości treść tych doniesień wynika z indywidualnych interesów publikatorów informacji, w tym Gminy Żydowskiej. Fakty są zgoła inne. Odkrycie reliktów było spodziewane i zaplanowane ze względu na potrzeby budowy tunelu i wymogi konserwatora zabytków. O rozpoczęciu prac na tym terenie Gmina Żydowska została poinformowana z wyprzedzeniem, czyli zanim odkryto tam relikty murowane. Ani konserwator, ani wykonawca budowy nie unikał informowania o przebiegu prac, natomiast zainteresowanie tematem było znikome, szczególnie ze strony podmiotów budujących atmosferę sensacji. I co najważniejsze, odsłonięcie reliktów nastąpiło podczas i w wyniku badań archeologicznych, a nie podczas prac budowlanych.
    Co ciekawe przyszłość pozostałości synagogi nikogo nie interesuje, poza konserwatorem i wykonawcą budowy.
    Teraz jest ostatni moment na podjęcie decyzji o przyszłości zabytku, wywłaszczeniu lub odkupieniu działki, co jest możliwe zarówno że względu na relikty, jak i inwestycję publiczną. Niestety brak merytorycznej dyskusji. Jak
    widać zainteresowanie tematem, nawet przez polityków, ograniczyło się do wyeksploatowania informacji o odkryciu reliktów. W taki sposób jedyną nowością w temacie ochrony reliktów synagogi i przeszłości tego terenu pozostają internetowe neewsy.
    Z uszanowaniem,

    xx

    Polubienie

Odpowiedz na Jacek Syguła Anuluj pisanie odpowiedzi

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s